BEYLƏQAN. ÜZÜMÇÜLÜK.

BEYLƏQAN. ÜZÜMÇÜLÜK.

BEYLƏQAN. ÜZÜMÇÜLÜK. 

XIX əsrdə üzümçülük müstəqil təsərrüfat sahəsinə çevrildi və Abşeron, Şirvan, Qarabağ, şəki, Quba, Qazax, Naxçıvan və Gəncədə daha çox inkişaf etdi. Üzümçülüyün inkişafına şərabçılığın böyük vüsət alması və onun məhsullarının dünya bazarına çıxarılması mühüm təsir göstərdi. Alman kolonistləri bu işdə xüsusilə fərqləndi.
    “Azərbaycanda üzümlüklər müxtəlif üsulla becərilirdi. Bunlarda ən qədimi və geniş yayılanı “xiyabanı” adlanan ağacla qaldırma üsuludur. “Molla çəpəri” adlanan üsulda isə üzüm tənəkləri paya, qamış və digər dayaqlara qaldırılırdı. “Kələsər” üsulunda tənəklərin dibinə çubuqlar sancılırdı. Abşeronda üzün tənəkləri qumun üstündə becərilirdi. Naxçıvanda isə üzüm tənəkləri qışda şaxta vurmasın deyə torpağa basdırılırdı.
     Azərbaycan Respublikasında 250 yerli üzüm növü mövcuddur. Onları 3 qrupa ayırmaq olar: süfrə növləri (ağ şanı, qara şanı, Şamaxı mərəndisi, ağagörməz, naxşabi, xatını, ağ Xəlili, sarıgilə və s.), Şərab növləri (Bayanşirə, Mədrəsə, Şirvanşahı, bəndi, sivi Abbas və s.) və kişmiş növləri (əsgəri, kişmişi, ağ Aldərə və s).
    Beyləqan ərazisində üzümçülük sovet dövründə inkişaf etməyə başladı. Quraqlıq əraziyə malik Beyləqanda geniş üzüm bağları salındı, üzüm emalı zavodu tikildi və fəaliyyətə başladı. Burada istehsal olunan üzüm SSRİ məkanına ixrac olundu.
    XIX-XX əsrlərdə Azərbaycanda texniki bitkilərin becərilməsi genişləndi. Texniki bitkilərdən ən geniş yayılanı pambıq idi.
Arxeoloji qazıntılar zamanı əldə edilən materiallar Beyləqan ərazisində qədim dövrlərdən pambıq becərildiyini sübuta yetirir. XX əsrin əvvəllərindən, daha doğrusu, sovetlər dönəmindən bu ərazidə pambıq əkini genişləndi. Beyləqan pam bıqçılıq rayonuna çevrildi. Pambıqçılığın, ümumiyyətlə, əkinçiliyinin inkişafında suvarma sistemləri önəmli yer tutur. Beyləqanda qədim zamanlardan əkinçilik təsərrüfatında süni suvarma sistemlərindən geniş istifadə olunurdu (Govurarx). Əsas suvarma mənbələri çaylar və çaylardan çəkilən arxlar, təbii və süni göllər və kəhrizlər idi. XX əsrin əvvəllərində Beyləqanda Qarabağ kanalı və Orconikidze kanalı suvarmada əsas rol oynadı.

Yuxarı