MƏSUD İBN NAMDAR.

MƏSUD İBN NAMDAR.

MƏSUD İBN NAMDAR (XI əsrin ikinci yarısı, Beyləqan şəhəri  - XII əsrin birinci rübü, yenə orada) - ərəbdilli şair. Qədim ədəbiyyatşünaslar öz əsərlərində əslən Beyləqnlı olan Məsud ibn Namdarın və başqalarının adlarını çəkirlər. Bunlardan "Şirvan və Arran feodal inzibati dairələrində məmurluq edən, öz fəaliyyətinin bir sıra epizodunu o dövr ərəb abidələri üçün ənənəvi olan təmtəraqlı ədəbi formada təsvir edən" Məsud İbn Namdar Azərbaycan mədəniyyəti tarixində özünəməxsus yer tutmuşdur. Onun həyat və yaradıcılığının ən yaxşı və son tədqiqatçısı olan V.M. Beylis, Məsudun orta əsrdə hər hansı bir elm sahəsində mütəxəssis olan alim deyil, ədəbi baxımdan savadlı, tipik ədib olduğunu müəyyənləşdirir. Məsudun dövrümüzə çatan əlyazması üç hissədir - hekayətlərdən, məktublardan və şeirlərdən ibarətdir. Həmin şeirlər, həyatını Beyləqan, Gəncə və Şirvanda, o dövrün bir çox şairləri kimi rəsmi dövlət vəzifələrində keçirən ziyalı şəxsiyyətin bizə yetişmiş toplusunun üçdə birindən çoxunu təşkil eidr. Onun əsərləri Şirvan və Aran tarixinin öyrənilməsində mühüm mənbədir. Əsərdə Beyləqanın əhalisi, ticarət və sənətkarlıq, xalqın silahlı çıxışları haqqındakı məlumatlar xüsusilə qiymətlidir. Əsasən mövzulara həsr olunmuş şeirləri Məsudun xidməti fəaliyyəti ilə sıx bağlı idi. Bu bağlılıq şeirlərin qruplaşdırılmasında da özünü göstərir: əl-Gənziyyət (Gəncə dövrü şeirləri). Əl-Beyləqanəyyət (Beyləqan dövrü şeirləri), əl-Əmniyyət (Gəncə mustövfişi Əmin əl-Mülkün adı ilə), əl-ixvaniyyət ("Dostluq"), "Köhnə şeirlər" və b. əsərlərində özünün ləqəbini "Bədi əz-zaman" (Zamanın möcüzəsi") kimi qeyd edir. Məsud ibn Namdarın şeirlərinin təhlili göstərir ki, "Arrandan olan Bədi əz-zaman bütün ənənəvi isublardan faydalanmaqla fəsahətləri olan) bir şəhsiyyət idi. Məsud ibn Namdarın bu əsəri 1970-ci ildə Moskvada rusca V.M Beylisin ön sözü ilə nəşr olunmuşdur.  

Yuxarı